Partijen hebben op basis van de wet (artikel 843a Rv) de mogelijkheid om afgifte van stukken via de rechter te eisen. Dit wordt de zogenaamde exhibitieplicht genoemd. Dit betekent niet dat de rechter automatisch de afgifte van alle stukken zal toestaan. Zo moet vooraf duidelijk aangegeven worden welke stukken worden opgevraagd, moet de aanvrager bij afgifte een rechtmatig belang hebben en kunnen allen stukken worden opgevraagd die zien op een ‘rechtsbetrekking’ waar de aanvrager partij bij was. Het willekeurig opvragen van stukken is dus niet toegestaan.

Onlangs heeft kantoorgenoot mr. Willem de Vries een cliënt bijgestaan namens wie hij in een gerechtelijke procedure met succes gebruik heeft gemaakt van deze mogelijkheid.

Kort gezegd ging de zaak om een cliënt die voor een fors bedrag was opgelicht. Een medewerker van een bank zou de oplichter daarbij hebben geholpen door het opstellen van valse verklaringen. De medewerker van de bank is als gevolg van dit handelen ontslagen, maar de bank wilde de stukken die zagen op een intern onderzoek en de ontslagprocedure niet aan cliënt afgeven. Omdat het voor cliënt zonder die stukken moeilijk zou zijn aan te tonen dat de oplichting daadwerkelijk had plaatsgevonden, had cliënt die stukken nodig. Hij had duidelijk belang bij afgifte van die stukken.

In haar vonnis toetste de rechtbank Rotterdam eerst of de stukken zagen op een rechtsbetrekking waarbij cliënt partij was. Hieraan was volgens de rechtbank voldaan, omdat bij voorbaat niet viel uit te sluiten dat cliënt is benadeeld als gevolg van een oplichting waaraan de medewerker van de bank heeft meegeholpen. Vervolgens kwam de rechtbank toe aan de toets of cliënt wel een rechtmatig belang had bij afgifte van de stukken. De rechtbank achtte dit belang aanwezig omdat cliënt zonder die stukken zeer geringe mogelijkheden had om de oplichting te bewijzen. Dit belang weegt volgens de rechtbank zwaarder dan het belang van de bank om de stukken niet af te geven. Op grond hiervan veroordeelde de rechtbank Rotterdam de bank tot afgifte van die stukken.